Wat betekenen
deze stenen?

Het eerste deel van deze reeks eindigde in Brielle in 1572. Het tweede deel eindigde in Ulrum in 1834, in een herberg waar een gemeente haar naam onder een akte zette. Dit derde deel gaat verder waar dat ophield en komt tot vandaag.

Daarmee komen de stenen dichterbij. Sommige plekken uit dit boek ken je misschien uit het nieuws, of uit de verhalen van je ouders en grootouders. Er zijn mensen die zelf nog in de zaal zaten of op het veld stonden.

EEN GESCHIEDENIS DIE JE KUNT BEZOEKEN

Net als in de vorige delen begint elk hoofdstuk op een plek die je vandaag nog kunt bezoeken. Een kathedraal in Utrecht. Een kerk in Assen. Een straat in Echt. Een congrescentrum in de bollenstreek. Een evenemententerrein in de polder. Een gebouw in Amsterdam-Zuidoost met vijf kerkzalen achter één voordeur.

Daarna gaan we terug naar het moment dat daar gebeurde, en naar de mensen die erbij waren.

Dit deel loopt van 1853 tot nu. Van het jaar waarin de katholieke kerk in Nederland weer bisschoppen kreeg, tot de kerken van mensen die uit Ghana, Suriname en vele andere landen hierheen kwamen.

FEITEN VOOROP

Je zou denken dat de bronnen beter worden naarmate een gebeurtenis dichterbij ligt. Soms is dat zo. Maar ook over de laatste honderdvijftig jaar gaan verhalen rond die mooier zijn dan wat er werkelijk gebeurde. Een deur die volgens de kranten werd opengezaagd, werd in werkelijkheid opengewrikt. Over aantallen bezoekers en leden zijn de cijfers vaak afkomstig van de organisatie zelf.

Ik heb per hoofdstuk uitgezocht wat vaststaat, wat we alleen uit overlevering of uit iemands eigen woorden kennen, en wat onzeker is. In de tekst zeg ik het erbij. Na elk hoofdstuk staat een kort overzicht en daarna de bronnen.

VAN IEDEREEN

In deze eeuwen gingen kerken uit elkaar en kwamen ze weer samen. Katholieken kregen hun bisschoppen terug en protestanten protesteerden. Gereformeerden scheurden zich af van de Hervormde Kerk, en ruim honderd jaar later gingen hun kinderen en kleinkinderen samen in één Protestantse Kerk. Er kwamen nieuwe kerken bij, met nieuwe liederen, in nieuwe wijken.

Bij gebeurtenissen die zo dichtbij liggen, voelen mensen zich vaak nog aan één kant betrokken. Ik kies geen partij. Ik probeer eerlijk te laten zien wat er gebeurde en wat het betekende voor de mensen die het meemaakten.

Een paar mensen over wie ik in andere boeken al een heel hoofdstuk schreef, komen hier alleen kort voorbij. Over mensen die nog leven, ben ik terughoudend.

HOE JE DIT BOEK KUNT LEZEN

De hoofdstukken staan in de volgorde van de tijd. Je kunt het boek van voor naar achter lezen, maar je kunt het ook meenemen. Achter elk hoofdstuk staat onder Ga er zelf heen waar de plek is en wat je er ziet. Sommige gebouwen uit dit deel worden nog gebruikt, andere staan leeg of te koop. Openingstijden zet ik er niet in, want die veranderen. Kijk daarvoor op de website van de plek zelf.

Wanneer uw kinderen morgen vragen zullen: Wat betekenen deze stenen voor u? (Jozua 4:6)