Wat betekenen
deze stenen?

Toen het volk Israël de Jordaan was overgestoken, moesten twaalf mannen elk een steen uit de rivier halen. Die stenen werden opgestapeld op de plek waar ze die nacht sliepen. Jozua legde uit waarom: Wanneer uw kinderen morgen vragen zullen: Wat betekenen deze stenen voor u? (Jozua 4:6). Dan moesten de ouders vertellen wat God daar had gedaan.

Nederland ligt vol met zulke stenen. Een plein in Utrecht met lijnen in de bestrating. Een bron in Dokkum. Een monument in een Fries weiland. Een kerk in Brielle waar elk jaar pelgrims naartoe komen. Je fietst er zo langs. Maar wie stilstaat en vraagt wat ze betekenen, hoort een verhaal over mensen die geloofden, die twijfelden, die vervolgd werden en soms zelf vervolgden.

EEN GESCHIEDENIS DIE JE KUNT BEZOEKEN

Dit is het eerste deel van een reeks over de kerkgeschiedenis van Nederland. Ik vertel die geschiedenis niet als een rij jaartallen, maar aan de hand van plekken die je vandaag nog kunt bezoeken. Elk hoofdstuk begint op zo’n plek, zoals die er nu bij ligt. Daarna gaan we terug naar het moment waarop daar iets gebeurde dat de kerk in ons land veranderde. En we kijken naar de mensen die erbij waren.

Het voorbeeld is God’s Generals van Roberts Liardon. Hij laat zien dat de geschiedenis van de kerk gemaakt wordt door mensen van vlees en bloed, met moed en met fouten. Zo wil ik het ook doen.

Dit deel loopt van ongeveer 690 tot 1572. Van een monnik uit Engeland die in Utrecht een kerk begon, tot negentien priesters en broeders die in Brielle om hun geloof werden opgehangen. Daartussen liggen kloosters, boeken die over de hele wereld gelezen werden, en de eerste mensen die om de Reformatie op de brandstapel kwamen.

FEITEN VOOROP

Over deze plekken gaan veel verhalen rond. Sommige zijn eeuwenoud en mooi, maar niet altijd waar. Een heiligenleven uit de achtste eeuw is iets anders dan een archiefstuk. Een legende over een bron die opwelde, is iets anders dan een opgraving.

Ik heb per hoofdstuk uitgezocht wat vaststaat, wat we alleen uit overlevering of uit iemands eigen woorden kennen, en wat onzeker is. In de tekst zeg ik het erbij. Na elk hoofdstuk staat een kort overzicht en daarna de bronnen, zodat je zelf verder kunt zoeken.

VAN IEDEREEN

De kerkgeschiedenis van Nederland is niet van één kerk. Katholieken, protestanten, doopsgezinden en later evangelischen en pinkstergelovigen hebben er allemaal een deel in. Ze hebben elkaar soms veel pijn gedaan. Ik probeer eerlijk te vertellen wat er gebeurde, ook als het pijn doet, en ik kies geen partij. De martelaren van Gorcum en Wendelmoet Claesdochter staan in dit boek naast elkaar. Ze stierven allebei om wat ze geloofden.

Een paar mensen over wie ik in andere boeken al een heel hoofdstuk schreef, komen hier alleen kort voorbij. Dit boek gaat over de plekken en de momenten.

HOE JE DIT BOEK KUNT LEZEN

Je kunt het van voor naar achter lezen, want de hoofdstukken staan in de volgorde van de tijd. Maar je kunt het ook meenemen. Achter elk hoofdstuk staat onder Ga er zelf heen waar de plek is en wat je er ziet. Openingstijden zet ik er niet in, want die veranderen. Kijk daarvoor op de website van de plek zelf.

Misschien woon je vlak bij een van deze plekken en ben je er nooit naar binnen gegaan. Neem je kinderen mee. En als ze vragen wat die stenen betekenen, weet je wat je kunt vertellen.