Nawoord

Acht plekken, van Utrecht rond 695 tot Brielle in 1572. Een kerk in een oud Romeins fort. Een bron in Dokkum. Een put bij een leeg graf in Egmond. Een huis in Deventer dat iemand weggaf. Een monnik in Zwolle die een boek schreef over volgen. Een weduwe in Den Haag die zei dat het brood en meel was. Een priester in Witmarsum die zijn naam achterliet. En een schuur in Brielle waarvan alleen de omtrek bleef.

Wie deze plekken achter elkaar bezoekt, ziet hoe het geloof in deze streken is gegroeid. Eerst kwam het van buiten, met monniken die over zee kwamen. Daarna werd het iets van de mensen hier zelf, in kloosters en in huizen waar gewone mannen en vrouwen samen baden en lazen. En toen het geloof ging schuren met de macht, kostte het levens. Aan alle kanten.

Bij het schrijven merkte ik hoe vaak het mooiste verhaal juist het minst zeker is. De bron die opwelde, het boek boven het hoofd, de woorden uit een verhoor. Ik heb die verhalen verteld, want ze horen bij deze plekken. Maar ik heb erbij gezegd waar ze vandaan komen. Wat wel vaststaat, is vaak ook genoeg om stil van te worden.

In het volgende deel gaan we verder: naar Leiden en Dordrecht, naar een schuilkerk op een zolder, een plein in Zeist en een dorp in Groningen. Tot die tijd liggen de stenen van dit deel er gewoon. Ga erheen. Neem iemand mee. En als iemand vraagt wat ze betekenen, vertel het dan.

Wanneer uw kinderen morgen vragen zullen: Wat betekenen deze stenen voor u? (Jozua 4:6)