Een stad
op een berg

In het eerste deel van deze serie volgden we acht gemeenten van 1566 tot 1911. Ze zorgden voor oude vrouwen, vingen vluchtelingen op, leerden een land lezen en hielpen arbeiders en boeren. Dit tweede deel gaat verder, van het einde van de negentiende eeuw tot nu.

Het zijn tijden die dichterbij liggen. Sommige mensen in dit boek leven nog. Sommige gebeurtenissen ken je misschien uit het nieuws, of uit de verhalen van je ouders.

ACHT GEMEENTEN, VAN 1887 TOT NU

We beginnen in een zaaltje in De Pijp in Amsterdam, in 1887, waar de eerste soldaten van het Leger des Heils in Nederland begonnen te zingen. Daarna gaan we naar Putten, waar in oktober 1944 honderden mannen uit het dorp werden weggevoerd en de kerk een plek werd voor de weduwen. Naar Stavenisse, waar in februari 1953 het water kwam. Naar Staphorst in 1971, waar veel gelovigen hun kinderen om gewetensredenen niet lieten inenten en het hele land meekeek toen er polio uitbrak.

Daarna volgt een oude schuilkerk in Amsterdam, waar in 1975 ongeveer honderd Marokkaanse mannen zonder papieren in hongerstaking gingen. Een kerk in Rotterdam die haar deuren openzette voor verslaafden en daklozen. Een parochie in Volendam die een dorp droeg na de nieuwjaarsbrand van 2001. En een kapel in Den Haag waar in 2018 een kerkdienst dag en nacht doorging, ruim drie maanden lang.

Elk hoofdstuk begint op de plek zoals die er nu bij ligt. Daarna gaan we terug naar het moment dat het verschil maakte. Achter elk hoofdstuk staat onder Ga er zelf heen waar je moet zijn en wat je er nog kunt zien.

GEVOELIGE VERHALEN

Een paar verhalen in dit deel gaan over verdriet dat nog niet voorbij is. Over oorlog, over rampen, over kinderen die stierven. Ik noem daarom geen namen van slachtoffers en nabestaanden, tenzij ze zelf openlijk over hun verhaal spraken en al overleden zijn.

Andere verhalen gaan over keuzes waar christenen het onderling niet over eens zijn. Moet een gemeente haar kinderen laten inenten? Mag een kerk een gezin beschermen tegen een besluit van de overheid? Mag een kerk ruimte geven aan mensen die drugs gebruiken? Ik kies geen partij. Ik laat zien wat er gebeurde, wat de mensen in de gemeente zelf zeiden en wat anderen ervan vonden.

FEITEN VOOROP

Ook hier houd ik me aan de feiten. Waar een verhaal alleen uit één bron komt, of uit de woorden van iemand die zelf betrokken was, zeg ik dat. Bij veel van deze gebeurtenissen lopen de getallen uiteen. Ik laat die verschillen zien. Na elk hoofdstuk staat een kort overzicht van wat vaststaat en wat niet, en een lijst met bronnen.

Mensen over wie ik in andere boeken al een heel hoofdstuk schreef, komen hier alleen kort voorbij.