Uit alle volken

Wie aan de grote namen van het christelijk geloof denkt, denkt vaak aan Europa en Amerika. Aan Luther en Wesley, aan Spurgeon en Moody, aan zendelingen die met een koffer en een Bijbel naar India of Afrika vertrokken. Ook de boeken van Roberts Liardon over Gods generaals gaan vooral over westerlingen. Zelfs het deel over zendelingen vertelt het verhaal van mensen die van het Westen naar de rest van de wereld gingen.

Maar het evangelie bleef daar niet hangen bij de zendelingen. Het werd overgenomen door mensen die er geboren waren. Een sikh in het noorden van India trok een geel gewaad aan en liep de bergen in. Een geleerde vrouw uit een brahmaanse familie haalde weeskinderen op met ossenkarren. Een Javaan zette zijn stoel naast die van de zendeling, even hoog. Een Liberiaan liep op blote voeten langs de kust, en tienduizenden mensen lieten zich dopen.

Over die mensen gaat dit boek.

WAAROM DIT BOEK

Vandaag woont het grootste deel van de christenen in de wereld in Afrika, Azië en Latijns-Amerika. Dat is een groot verschil met honderd jaar geleden. De mensen in dit boek staan aan het begin van die verandering. Toch zijn hun namen in Nederland bijna onbekend. Over een paar van hen verscheen ooit een dun boekje, vaak al lang geleden. Een boek dat ze naast elkaar zet, kon ik in het Nederlands niet vinden.

Er is ook een Nederlandse kant aan dit verhaal. Kiai Sadrach botste met Nederlandse zendelingen op Java. John Sung preekte in Batavia en Soerabaja, in wat toen Nederlands-Indië was. Wie mijn boeken over Nederlandse zendelingen heeft gelezen, ziet hier de andere kant: wat er gebeurde toen mensen daar zelf het geloof gingen dragen, soms met de zendelingen, soms tegen hen in.

HOE DIT BOEK IS GEMAAKT

Net als in de andere boeken van deze reeks geldt: feiten voorop. Bij veel mensen in dit boek zijn de verhalen in de loop van de tijd gegroeid. Wonderen werden groter, data schoven op, en soms schreef een vroege biograaf meer bewondering dan feiten op. Ik heb geprobeerd uit elkaar te houden wat vaststaat, wat alleen uit de eigen woorden van iemand bekend is, en wat onzeker of betwist is. Na elk hoofdstuk vind je dat terug in een kort overzicht, met de bronnen erbij.

Dat betekent ook dat ik eerlijk ben over spanningen. Met zendelingen die het beter dachten te weten. Met koloniale besturen. Met regeringen die geen kritiek verdroegen. En soms ook over zwakke plekken van de mensen zelf. Ze waren geen heiligen op een sokkel. Ze waren mensen die God volgden in een wereld die vaak niet op hen zat te wachten.

In dit eerste deel staan acht mensen uit drie werelddelen en uit heel verschillende kerken: anglicaans, katholiek, methodistisch, presbyteriaans, en kerken die ze zelf begonnen. De volgorde is die van de tijd.

EEN GROTE MENIGTE

In het laatste boek van de Bijbel ziet Johannes een beeld van het einde. Hij beschrijft een grote menigte, die niemand tellen kon, uit alle naties, stammen, volken en talen (Openbaring 7:9). Dat beeld gaf dit boek zijn naam.

De acht mensen in dit boek zijn een klein deel van die menigte. Ik hoop dat hun verhalen je laten zien hoe groot die menigte is, en hoe dichtbij ze kan komen.