De eerste getuigen

Elke kerk in Nederland heeft wortels die verder teruggaan dan de Reformatie, verder dan de middeleeuwen, tot de eerste eeuwen na Jezus. Rooms-katholieken, orthodoxen, protestanten, evangelischen en pinkstergelovigen lezen allemaal dezelfde Bijbel die in die eeuwen werd overgeschreven en uitgelegd. Ze belijden allemaal dat Jezus de Zoon van God is, met woorden die toen gevonden werden. Toch weten veel christenen weinig van de mensen uit die tijd.

Dit boek gaat over acht van hen. Een bisschop die geboeid naar Rome reisde en onderweg brieven schreef. Een oude bisschop in Smyrna die zei dat hij zijn Koning zesentachtig jaar had gediend. Een filosoof die langs alle scholen van zijn tijd ging en bij Jezus uitkwam. Een jonge moeder in Carthago die in de gevangenis een dagboek bijhield. Een Egyptische boerenzoon die alles verkocht en de woestijn in ging. Een bisschop in Alexandrië die vijf keer werd verbannen omdat hij vasthield dat Jezus echt God is. Een leraar uit Noord-Afrika die zijn eigen bekering opschreef. En een Brit die als tiener door rovers naar Ierland werd ontvoerd en er later terugkeerde om het evangelie te brengen.

FEITEN VOOROP, JUIST HIER

Over deze periode gaan meer legenden rond dan over welke andere ook. Bij veel van deze mensen kennen we hun leven uit martelaarsverslagen en heiligenlevens, soms eeuwen later opgeschreven. Ik heb steeds geprobeerd te laten zien waar een verhaal vandaan komt: uit hun eigen brieven en boeken, uit iemand die hen kende, of uit een veel latere overlevering. Na elk hoofdstuk staat wat vaststaat, wat alleen uit hun eigen woorden of uit latere verhalen bekend is, en wat onzeker of betwist is. De bronnen staan erbij. Veel van de oude teksten zijn in vertaling gratis online te lezen.

Jaartallen zijn bij deze mensen vaak onzeker. Waar geleerden het oneens zijn, zeg ik dat.

VAN ALLE KERKEN

Deze mensen leefden voordat de kerk uit elkaar viel in oost en west, en lang voor de Reformatie. Christenen uit alle kerken beroepen zich op hen, en soms op verschillende manieren. Ik heb geprobeerd ze niet in te lijven bij één kerk, en latere twisten niet terug te lezen in hun tijd.

HOE JE DIT BOEK KUNT LEZEN

De volgorde is die van de tijd, van het begin van de tweede eeuw tot de vijfde eeuw. Elk hoofdstuk staat op zichzelf. Lees het met een open Bijbel ernaast, en met een vraag in je achterhoofd: wat vroeg God van hen, en wat vraagt Hij van jou?