Een naam in Rome
Het is 7 november 2000. In een grote kerk in Rome zitten pelgrims uit Nederland. Pelgrims zijn mensen die om hun geloof een reis maken naar een heilige plek.
De paus houdt een toespraak. Halverwege noemt hij één naam: zuster Marie Adolphine Dierckx. Hij noemt haar een “schitterende figuur”.
Veel mensen kennen die naam niet. Maar in Ossendrecht, een dorp in Brabant, weten ze wie dat is. Daar heet ze gewoon Kaatje.
Hoe werd een meisje uit een klein dorp zo bekend dat de paus over haar sprak?
Een naam vol letters
Kaatje werd geboren op 8 maart 1866 in Ossendrecht. Dat dorp ligt vlak bij de grens met België. Haar echte naam was Anna Catharina.
Met haar achternaam ging van alles mis. In oude papieren staat ze als Dierkx, Dierckx, Dierks, Dirks en Dierk. Het Vaticaan schreef “Ann Dierk”. De paus zei “Dierckx”. Zelfs nu weet niet iedereen hoe je haar naam moet schrijven!
Kaatje had vijf broers en zussen. Haar moeder heette Judoca. Ze stierf toen Kaatje nog jong was. Volgens één bron was het gezin arm.
Volgens de verhalen van haar kloosterorde kon haar vader niet voor zes kinderen zorgen. Buren die Jezus volgden, namen de kinderen in huis. Daar leerde Kaatje bidden en de Bijbel kennen.
Wie zorgt er voor jou als het thuis moeilijk is?
Werk dat niemand ziet
Toen Kaatje oud genoeg was, ging ze werken. Eerst in een fabriek. Volgens één bron werd daar cichorei gemaakt. Dat is een gebrande wortel. Mensen dronken er toen een soort nep-koffie van.
Daarna werd ze dienstmeid. Ze maakte de huizen van andere mensen schoon. Het waren lange dagen, voor weinig geld. Het was werk dat niemand ziet, zolang het goed gedaan is.
Een nieuwe naam
Kaatje wilde haar hele leven aan God geven. Ze ging naar Antwerpen, in België. Daar trad ze in bij een kloosterorde: de Franciscanessen Missionarissen van Maria. Een kloosterorde is een groep zusters die samen leven en werken voor God.
Deze zusters gingen vaak ver weg, naar landen buiten Europa. Wie bij hen kwam, wist dat ze misschien heel ver weg gestuurd zou worden.
Een zuster krijgt vaak een nieuwe naam. Kaatje werd zuster Marie-Adolphine.
Zeven zusters naar China
In 1899 gebeurde het. Kaatje werd naar China gestuurd. Ze ging samen met zes andere zusters. Ze kwamen uit Frankrijk, Italië en België. Kaatje was de enige uit Nederland.
Zeven vrouwen uit vier landen reisden samen naar het noorden van China. Ze kwamen in de stad Taiyuan. Daar was een weeshuis, een huis voor kinderen zonder ouders. De zusters gingen voor die kinderen zorgen. Volgens één bron waren het er ongeveer tweehonderd.
De zusters verpleegden ook zieken. En ze leerden vrouwen naaien en borduren.
Gevaar
China was toen in onrust. Landen uit het Westen kregen steeds meer macht in China. Er waren Chinezen die daartegen vochten. De zendelingen kwamen uit diezelfde westerse landen. Daarom zagen die tegenstanders de kerken als een deel van het Westen.
In 1900 werd een groep die de Boksers heette heel sterk. Ze vielen buitenlanders en Chinese christenen aan.
Op 1 juli 1900 gaf de baas van de provincie een streng bevel. Alle buitenlandse zendelingen moesten weg. Chinese christenen moesten hun geloof opgeven, anders werden ze gedood.
Volgens de verhalen van de kloosterorde zei de bisschop tegen de zusters dat ze zich moesten verstoppen. Maar hun leidster wilde blijven. Wat Kaatje zelf zei, weten we niet. Wel weten we dat de zusters niet vluchtten.
Op 9 juli 1900 werden de zusters gedood, samen met veel andere christenen. Bij hen waren twee bisschoppen, paters en een groep Chinese gelovigen. Ook protestantse zendelingen met hun gezinnen stierven die dag. Kaatje was 34 jaar.
Volgens de verhalen van haar orde zongen de zusters aan het eind een oud loflied voor God. Of het echt zo ging, weten we niet zeker. Wel weten we dat ze samen stierven.
Heilig verklaard
In 1946 werd Kaatje zalig verklaard door de paus. Daarmee zegt de kerk: zij is bij God, en gelovigen mogen haar eren. In 2000 werd ze heilig verklaard. Dat betekent dat ze over de hele wereld als voorbeeld wordt geëerd.
Ze werd heilig verklaard samen met 119 andere mensen die in China om hun geloof waren gedood. Onder hen waren Chinese christenen en buitenlandse zendelingen.
Kaatje is de enige vrouw uit Noord-Brabant die heilig is verklaard.
In 1951 schreef iemand een toneelstuk over haar. Het heette Ik ben uw brandhout. Brandhout is niets bijzonders. Je ziet het niet meer als het vuur brandt.
Een plein met haar naam
In Ossendrecht hebben ze Kaatje niet vergeten. Op de plek waar haar geboortehuis stond, bouwden ze in 1954 een kapel. Het huis ernaast werd afgebroken. Zo kon er een plein komen. Dat heet nu het Adolphineplein.
In 1983 kwam er een nieuwe kapel. Binnen staat een wit beeld van de zuster.
In 2025 kwam er naast de kapel een kunstwerk bij. De voorzitter van de stichting die haar herdenkt, noemde het “een sober monumentje zonder glitter of glamour”. Dat paste volgens hem bij wie ze was.
Hoe zou jij herinnerd willen worden?
Echt gebeurd?
Ja. Dat Kaatje in Ossendrecht werd geboren, als zuster naar China ging en op 9 juli 1900 in Taiyuan werd gedood, staat in veel bronnen. Ook de heiligverklaring in 2000 is zeker. Dat buren haar opvingen, dat de bisschop de zusters aanraadde zich te verstoppen en dat ze een loflied zongen, weten we alleen uit verhalen van haar eigen kloosterorde. Over hoe het op die laatste dag precies ging, zijn geschiedkundigen het niet eens. Van Kaatje zelf zijn bijna geen woorden bewaard.
Praat erover
- Kaatje deed veel werk dat niemand zag: in een fabriek, als dienstmeid en in een weeshuis. Is werk dat niemand ziet ook belangrijk?
- De zusters bleven bij de kinderen toen het gevaarlijk werd. Waarom deden ze dat, denk je?
Uit de Bijbel
Voorwaar, voorwaar, Ik zeg u: Als de tarwekorrel niet in de aarde valt en sterft, blijft hij alleen, maar als hij sterft, draagt hij veel vrucht. (Johannes 12:24)
Ga zelf kijken
In Ossendrecht staat de Adolphinekapel op het Adolphineplein, op de plek van haar geboortehuis. Naast de kapel staat het kunstwerk uit 2025. In de Sint-Gertrudiskerk van het dorp staan nog twee beelden van haar, een van steen en een van hout.