Johannes de Heer

Woorden op een witte muur

Het is 1905, en in Wales, een deel van Groot-Brittannië, gebeurt iets bijzonders. Heel veel mensen gaan daar opeens in God geloven. Overal zijn kerkdiensten en avonden waar mensen vertellen wat God doet.

Op zo’n avond zit een man uit Rotterdam. Hij is met een paar vrienden op de boot gestapt om het zelf te zien. Hij kijkt naar een witte muur.

En dan ziet hij woorden op die muur. Het is een tekst uit de Bijbel. Niemand anders in de zaal ziet het, alleen hij.

Zo vertelde hij het later zelf, zijn hele leven lang, en hij heeft er nooit aan getwijfeld.

Die man heette Johannes de Heer. Misschien heb je zijn naam weleens gezien. Op een dik liedboek staat namelijk nog altijd: Johannes de Heer. Maar hoe kwam een muziekverkoper uit Rotterdam in Wales terecht?

De zoon van de smid

Johannes werd geboren op 23 mei 1866 in Rotterdam, en zijn vader was smid. Een smid maakt dingen van ijzer, met vuur en een hamer. Toen Johannes ongeveer een jaar oud was, stierf zijn moeder, en later kreeg hij een stiefmoeder.

Zijn vader wilde dat hij ook smid werd. Maar Johannes hield van muziek. Thuis kwam er een klein orgeltje, en hij kreeg een beetje les van een vriend van de familie. Geld voor echte lessen was er niet, dus de rest leerde hij zichzelf.

Toen hij twaalf of dertien was, ging hij werken in een muziekwinkel in Rotterdam. Daar stonden orgels en lag er bladmuziek. Bladmuziek is papier met muzieknoten erop.

In 1889 trouwde Johannes met Catharina, en in 1891 kregen ze een dochtertje, Dina.

Een vader met vragen

Johannes ging naar de kerk, maar hij twijfelde. Had God hem eigenlijk wel gekozen? Die vraag liet hem niet los. Daardoor kon het hem eigenlijk niet zoveel schelen. Hij wilde eerst nog genieten van het leven. In zijn vrije tijd speelde hij schaak.

Toen werd Dina ernstig ziek. Ze was vier jaar. Johannes ging naar de kerk om te vragen of mensen voor haar wilden bidden. Maar Dina werd niet beter, en op 3 januari 1896 stierf ze.

Later zei Johannes dat het sterfbed van hun kind het keerpunt van hun leven werd. Een keerpunt is een moment waarop alles verandert.

Hij liet het schaakbord liggen en begon in de Bijbel te lezen. Op een zondagavond in het voorjaar van 1896 vroeg hij God of hij Zijn kind mocht worden. Vanaf toen geloofde hij dat Jezus hem had gered. De volgende dag was hij heel blij, vertelde hij later.

Harmoniums aan huis

In 1898 begon Johannes een eigen muziekwinkel, gewoon in zijn huis. Hij gaf orgelles en verkocht harmoniums. Een harmonium is een soort klein orgel dat je met je voeten moet oppompen. En hij gaf bladmuziek uit met christelijke liederen.

Weet je wat grappig is? Die winkel met zijn naam bestaat nog steeds, en hij verkoopt nog altijd orgels!

Johannes ging ook helpen bij een groep in Rotterdam die over Jezus vertelde. Hij speelde er orgel als iedereen samen zong. Toen kreeg hij een idee: hij wilde een eigen liedboek maken. Hij reisde naar Londen en vond daar een Engels liedboek. Veel liedjes daaruit vertaalde hij in het Nederlands.

Voedsel voor Gods huis

Toen kwamen de berichten uit Wales. Johannes reisde erheen, en daar zag hij de tekst op de muur.

Het was een zin uit het boek 1 Koningen. Koning Hiram zegt daar tegen koning Salomo dat hij voedsel moet geven voor zijn huis. Johannes zag het als een teken van God: zijn liedboek moest er komen. Het zou voedsel zijn voor Gods huis.

Kan God zo spreken, met woorden op een muur? Johannes was er zeker van. Er was een vriend bij, maar alleen Johannes zag het.

Van het eerste liedboek waren er vijfduizend. Daarna ging het hard, en er werden er honderdduizenden gedrukt. Het waren eenvoudige liedjes. Ze gingen over Jezus, over het kruis, over de hemel. En over de dag dat Jezus terugkomt. Mensen zongen ze thuis rond het harmonium, en ze worden nu nog steeds gezongen.

Zeven mensen in Zeist

In 1915 werd Johannes heel erg ziek. Hij woonde toen in Zeist. Iedereen dacht dat hij zou sterven. Zelfs zijn begrafenis was al besproken. Maar na gebed werd hij beter, zo vertelde een vriend die met hem samenwerkte later.

Johannes begon een avond in Zeist over de terugkomst van Jezus. Hij noemde het een Maranatha-avond, en Maranatha betekent: de Heer komt. Er kwamen zeven mensen. Zeven! Later werden het grote bijeenkomsten, met heel veel mensen.

Op 1 juli 1919 kwam het eerste nummer uit van zijn eigen blad: Het Zoeklicht. Het ging over wat er in de wereld gebeurde en wat de Bijbel daarover zegt. Op het hoogtepunt had het veertigduizend abonnees. Hij schreef ook al vroeg dat het Joodse volk terug zou gaan naar Israël.

Een stem uit de radio

In 1924 was de radio nog heel nieuw, maar Johannes sprak toen al over God op de radio. Hij hielp ook mee bij het begin van een christelijke radio-omroep. Hij zong zelf liedjes op de radio, en zo hoorden mensen in hun huiskamer zijn stem.

Wat zou jij vertellen als je één keer op de radio mocht?

In 1928 stierf zijn vrouw Catharina. Johannes woonde toen in Driebergen en bleef schrijven en spreken, tot hij heel oud was.

Johannes de Heer stierf op 16 maart 1961 in Driebergen, 94 jaar oud. Op zijn graf staat een regel uit zijn eigen liedboek.

Het blad Het Zoeklicht bestaat nog steeds. Er is een groot koor dat zijn naam draagt. En in veel huizen staat nog een oud liedboek in de kast, met een piano of orgel ernaast.