Bethel

Een kaars die blijft branden

Het is vrijdag 26 oktober 2018. In Den Haag staat een buurthuis met een kapel erin. Het heet Bethel. Op de tafel voorin gaat een kaars aan.

Dan begint er een kerkdienst. Dat is nog niet zo bijzonder. Maar deze dienst stopt niet. Niet na een uur, niet ’s nachts, niet op zondag en niet op maandag. Ook niet met Kerst.

De kaars zal ruim drie maanden blijven branden. Waarom doet een kerk zoiets?

Een gezin dat weg moest

Het begon met een gezin uit Armenië. Dat is een land tussen Europa en Azië. Een vader, een moeder en drie kinderen kwamen in 2010 naar Nederland. De vader was in Armenië politiek actief geweest. Hij zei dat zijn leven daar in gevaar was.

Het gezin vroeg asiel aan. Dat betekent: je vraagt of je in een ander land mag blijven. Want in je eigen land ben je niet veilig. Jaren lang beslisten rechters en ambtenaren over hun zaak. Aan het eind was het antwoord: nee. Het gezin moest terug.

In 2018 woonden ze al negen jaar in Nederland. De kinderen waren 21, 19 en 15 jaar oud. Ze waren hier groot geworden.

Eerst zat het gezin vier weken in een kerk in Katwijk. Toen bleek iets belangrijks. De politie mag een kerk wel binnengaan. Maar een kerkdienst mag de politie niet onderbreken. Zo staat het in de wet.

Een kerk die het gezin wilde beschermen, moest dus één ding doen. De dienst mocht nooit stoppen.

Een rooster vol dominees

In Katwijk lukte dat niet. In Den Haag kon het wel. Dus verhuisde het gezin naar Bethel, en de dienst begon.

Maar hoe doe je dat, dag en nacht een dienst? Er moest altijd iemand voorgaan. Iemand die voorgaat, leidt de dienst. Dat is vaak een dominee of een pastor.

De kerken in Den Haag maakten een groot rooster. Veertien mensen regelden de praktische dingen. Waren er weinig bezoekers? Dan werd er iemand opgebeld om te komen.

Een dominee uit Den Haag zei: “Het is godsonmogelijk om het alleen te doen, 24 uur per dag, 7 dagen per week.” Een vrouw uit zijn kerk kwam vaak langs. Zij begon een gespreksgroep voor vluchtelingen. Waarom ze dat deed? Ze zei: “Het is gewoon onze plicht.”

Na vier weken hadden al 350 verschillende voorgangers in Bethel gestaan. Twee paaskaarsen, grote kerkkaarsen, waren al helemaal opgebrand.

Kerken uit het hele land

Al snel kwamen er mensen uit veel verschillende kerken. Protestanten, baptisten, pinkstermensen en katholieken. Soms gaf een dominee de dienst door aan iemand uit een heel andere kerk. Ze vierden dan anders, en dachten over veel dingen anders. Toch hielden ze samen de dienst gaande.

Een katholieke parochie uit Den Haag gaf een icoon. Een icoon is een geschilderd beeld dat mensen gebruiken bij het bidden. Het heette “Maria van onze zee”. Het was een herinnering aan de vluchtelingen die in zee verdrinken.

Aan het eind hadden er bijna duizend voorgangers gestaan, telden de organisatoren. Ze kwamen uit heel Nederland, en zelfs van buiten Nederland. Kranten en zenders in meer dan dertig landen vertelden erover.

Stel je voor dat je kerk vraagt: wil jij een nacht in die kapel zijn? Wat zou jij zeggen?

Binnen blijven

Voor het gezin was Bethel een veilige plek. Maar het was ook een plek waar ze niet uit konden. Wie naar buiten ging, kon opgepakt worden. De jongste kon niet naar school. Daarom kregen de kinderen les in het gebouw. Bezoekers brachten van alles mee.

Na vier weken zei de oudste dochter tegen de NOS: “Als ik besef dat wij hier al vier weken zitten, dan schrik ik eigenlijk.”

Niet iedereen was het eens

Niet iedereen vond het kerkasiel een goed idee. Kerkasiel betekent: een kerk geeft iemand een veilige plek. Een politicus in Den Haag zei dat een kerk nooit besluiten van de regering mag tegenhouden. Ook sommige christenen vonden het moeilijk. Een kerkdienst om iets in de politiek te bereiken, is dat nog wel echt bidden? vroegen ze.

De kerk zei dat ze zich gewoon aan de wet hield. Een van de leiders zei: “We creëren geen vrijstaat, maar we zoeken een manier om humaan met elkaar om te gaan.” Humaan betekent: menselijk.

Sommige mensen die eerst twijfelden, kwamen kijken. Een paar veranderden van gedachten. Zo ook de dominee van de kerk in Katwijk. Hij ging zelf in Bethel voor. Anderen bleven bij hun mening.

Op 20 december zei de staatssecretaris nee. Dat is iemand in de regering die over zulke zaken ging. Het gezin mocht niet blijven. De kerk besloot door te gaan. Ook in de kerstnacht en met Oud en Nieuw ging de dienst door. Vooral de nachten waren zwaar, vertelde de kerk later. Maar het rooster hield het.

Een nieuwe regel

In de nacht van 29 januari 2019 maakten de politieke partijen in de regering een afspraak. Honderden kinderen die al lang in Nederland woonden, kregen een nieuwe kans om te blijven. Daar stonden andere dingen tegenover. Voor kinderen die later kwamen, verdween deze regeling. En Nederland zou minder vluchtelingen uit kampen opnemen. Daar waren sommige mensen niet blij mee.

Op 30 januari kwam de kapel vol voor de laatste dienst. De oudste dochter zei dat het onwerkelijk was om weer naar buiten te kunnen. De kerk was voor hen een thuis geworden. Toen werd de kaars gedoofd. Hij had meer dan 2.300 uur gebrand. Op de deur kwam een bord: de kerk is gesloten.

In maart 2019 kreeg het gezin een vergunning om te blijven. Onder de nieuwe regel kregen 569 kinderen een vergunning. Maar 439 kinderen werden afgewezen.

Bethel is nog steeds een buurthuis. Er is buurtkoffie, een maaltijd en muziek op zondag. En in de kapel komen nog steeds gelovigen samen voor hun diensten.