Wim Malgo

Op een zaterdag eind augustus of begin september 1979 stond een Nederlander uit Zwitserland in Amsterdam op het podium. Het zendingswerk Middernachtsroep hield er zijn landelijke Israëldag. De spreker was dr. Wim Malgo, de man die het werk had opgericht.

Hij sprak over een land dat steeds eenzamer werd. Israël kon volgens hem niet bouwen op de beloften van Amerika, omdat het belang van olie de Amerikanen van gedachten deed veranderen. Hij had harde woorden voor de Franse politiek tegenover Israël. Ook Nederland viel onder zijn kritiek: het verenigde Europa koos volgens hem de kant van de Arabische landen. De prijs die Israël betaalde voor de vrede met Egypte vond hij te hoog. Het keerpunt van de geschiedenis lag voor hem in 1967, toen Israël Jeruzalem veroverde. De wereld, zei hij, erkende Israël nog steeds niet als “God’s oogappel”.

Het Reformatorisch Dagblad deed er een paar dagen later verslag van. Een kort bericht, op pagina twee. Voor Malgo was het geen uitzondering. In tenten, zalen, kerken en via de radio kwam hij steeds uit bij dezelfde twee onderwerpen: Israël en de terugkomst van Jezus.

Wie was deze man? Een Nederlander die als dwangarbeider in Oostenrijk had gezeten, op een Zwitserse bijbelschool de profetie ontdekte en vanuit Zürich een zendingswerk opbouwde dat in vele talen een tijdschrift verspreidde. In Nederland kennen veel mensen het blad Middernachtsroep. Minder mensen kennen het leven van de man erachter.

Het begon in Maassluis.

EEN JONGEN VAN VEERTIEN OP ZEE

Wim Malgo werd geboren op 3 oktober 1922 in Maassluis, de havenstad aan de Nieuwe Waterweg. Hij kwam uit een gelovig gezin, schrijft de Zwitserse Evangelische Informationsstelle, die zijn leven later in kaart bracht. Volgens de Duitse Wikipedia groeide hij op in Leiden. Een andere bron daarvoor heb ik niet gevonden.

Op zijn veertiende ging hij naar de koopvaardij. Als matroos kwam hij tot bekering. Meer weten we er niet over. Er is geen scène overgeleverd, geen schip, geen datum, geen preek die hem raakte. Het zendingswerk dat hij later stichtte, noemt hem eenvoudig “een Nederlandse matroos”. Volgens Wikipedia brak hij zijn opleiding tot matroos in 1939 af, maar ook dat staat nergens anders.

Ik vind dat zelf jammer. Bij veel mannen en vrouwen in deze serie kennen we het moment waarop God hen riep, soms tot op de dag. Bij Malgo blijft het stil. Misschien vertelde hij het in een van zijn boeken of op een van zijn cassettes. Tot iemand het terugvindt, laten we het zo.

DWANGARBEID IN OOSTENRIJK

Toen Duitsland Nederland bezette, kwam de oorlog ook voor deze jonge zeeman. De bezetter stuurde hem als dwangarbeider naar Oostenrijk. Dat staat in de Zwitserse informatie over hem en in de geschiedenis die zijn eigen zendingswerk in 2017 uitgaf. Het jaartal 1942 noemt alleen Wikipedia.

Volgens die eigen geschiedenis bleef één ding hem uit die jaren bij: de vervolging van de Joden door de bezetters. Die stond hem nog levendig voor ogen, zegt het boekje, in één zin en zonder verdere uitleg. Wie zijn latere leven kent, leest die zin met andere ogen. Israël en het Joodse volk zouden in zijn prediking een centrale plaats krijgen.

EEN HUIS BOVEN HET THUNERMEER

Na de oorlog ging Malgo naar Zwitserland. In Beatenberg, hoog boven het Thunermeer, stond een bijbelschool. Saturnin Wasserzug en zijn vrouw Gertrud hadden haar in 1934 gesticht. Saturnin was een Zwitser van Joodse afkomst. Hij had eerder een zendingsschool in Tunis geleid en als zendeling in Palestina gewerkt. Onder leiding van Gertrud groeide de school uit tot een van de bekende evangelische opleidingen in Europa.

Wanneer Malgo er precies begon, is niet helemaal duidelijk. Zijn eigen werk noemt 1946. De Zwitserse informatiedienst spreekt van 1947 tot 1949. Een Amerikaanse tak van zijn werk schrijft dat Wim en Annie Malgo er in 1947 aankwamen. Die laatste zin zou betekenen dat ze al samen waren. Volgens Wikipedia leerde hij zijn vrouw juist op de school kennen. Ik kan niet zeggen welke versie klopt.

Over wat Beatenberg met hem deed, zijn de bronnen het wel eens. Saturnin Wasserzug maakte grote indruk op hem, vooral door zijn uitleg van de profetische boeken van de Bijbel. Het boek van zijn eigen werk zegt het zo: de beide Wasserzugs wekten in hem de liefde voor het profetische Woord.

Het was een bijzondere tijd om daar te zijn. In mei 1948 werd de staat Israël uitgeroepen. In zijn eigen kring werd dat later beschreven als het moment waarop de vervulling van de profetie zichtbaar werd. Datzelfde jaar hield Youth for Christ in Beatenberg een wereldcongres over evangelisatie, met ongeveer vijfhonderd deelnemers, onder wie Billy Graham. Dat laatste weten we uit de geschiedenis die zijn eigen werk vertelt.

Hoe kijk jij naar het nieuws? Malgo zou er zijn leven lang de Bijbel naast leggen.

MET EEN TENT DOOR DE ALPEN

Na de bijbelschool werd Malgo evangelist. Volgens zijn eigen werk sloot hij zich eerst aan bij evangelisten in Oostenrijk. Daarna nam de bekende Zürichse tentevangelist Samuel Furrer hem onder zijn hoede. Met een groep jonge bijbelschoolstudenten trokken ze met een grote tent door Zwitserland en delen van Oostenrijk. De boodschap was kort: Jezus komt terug.

De Zwitserse informatiedienst zegt het nuchterder. Malgo werd tot predikant gewijd en werkte bij verschillende evangelisatiewerken. Namen en plaatsen geeft die bron niet.

Hij trouwde met Annie Schouten. Ze kregen twaalf kinderen. Het gezin woonde in Zwitserland, en de vader was veel weg. Annie schreef daar later zelf over, in een jubileumnummer van het tijdschrift van haar man. Ze beschreef hoe vaak hij afwezig was. Verder treedt zij in de bronnen niet naar voren, en dat respecteer ik.

“DE BRUIDEGOM KOMT!”

Malgo wilde meer mensen bereiken dan er in een tent passen. Zo vertelt zijn eigen werk het: wie niet naar een samenkomst kwam, moest het evangelie toch kunnen horen. Hij zag de radio als de weg. Europa was in die jaren verdeeld door het IJzeren Gordijn, en een radiogolf hield bij geen grens stil.

In het najaar van 1955 richtte hij in Zürich het Missionswerk Mitternachtsruf op. Volgens zijn eigen werk deed hij dat samen met zijn vriend Willy Straumann. De naam kwam uit de gelijkenis van de tien maagden, die Jezus vertelt in Mattheüs 25. In die gelijkenis wachten de meisjes op de bruidegom, en midden in de nacht klinkt de roep dat hij eraan komt:

En te middernacht klonk er een geroep: Zie, de bruidegom komt, ga naar buiten, hem tegemoet! (Mattheüs 25:6)

Die roep werd het motto van het werk. In de Amerikaanse tak werd het later Midnight Call, omdat er al een organisatie was die Midnight Cry heette.

Welk radiostation als eerste zijn stem uitzond, is minder zeker. Zijn eigen Duitse geschiedenis en de Zwitserse informatiedienst noemen Radio Tanger, in Marokko. Volgens de Amerikaanse tak was de eerste uitzending in 1955 op Radio Monte Carlo, op donderdagavond om 23.35 uur. Vast staat dat Malgo later ook via Radio Monte Carlo en Radio Luxemburg sprak. Radio Luxemburg was in die tijd een van de sterkste zenders van Europa. Volgens zijn eigen werk kwamen er vanaf september 1957 brieven van achter het IJzeren Gordijn, zelfs uit Siberië.

DRIEHONDERD ADRESSEN

In april 1956 verscheen het eerste maandblad, Radio Mitternachtsruf. Het ging naar ongeveer driehonderd adressen, vertelt het werk zelf. In juni 1957 kreeg het een nieuwe vorm en heette het voortaan Mitternachtsruf. Datzelfde jaar volgden een eerste grammofoonplaat en een eerste conferentie in het Volkshaus in Zürich, een concertzaal met twaalfhonderd plaatsen. Vanaf 1960 gingen er ook cassettes met preken de deur uit. Al in 1955 waren zijn eerste boekjes verschenen, waaronder een over zeven kenmerken van een wedergeboren mens.

Eén detail past niet goed bij de rest. De Amerikaanse tak schrijft dat het werk in 1962 van Bern naar Zürich verhuisde. De Zwitserse informatiedienst zegt dat het in 1955 in Zürich werd opgericht. Misschien begon het administratieve werk eerst in Bern. De bronnen leggen het niet uit.

Het blad groeide hard. In 1984 schreef het Reformatorisch Dagblad dat Malgo twee maandbladen uitgaf, Middernachtsroep en Nieuws uit Israël, in zes talen, met samen een oplage van meer dan honderdvijftigduizend. Er waren toen ook al meer dan honderdvijftig cassettes met zijn preken. De Zwitserse informatiedienst noemde na 1998 een oplage van ruim honderdveertigduizend, in negen talen. Zij merkte daarbij op dat een deel gratis werd verspreid, zodat het aantal vaste lezers waarschijnlijk lager lag.

Vanuit Zwitserland ging het werk naar andere landen. Volgens zijn eigen geschiedenis kwam er in juni 1957 een tak in Duitsland en eind 1957 een in Nederland. Die Nederlandse tak begon in Leiden. In 1984 gaf Middernachtsroep zijn boeken nog uit vanuit een postbus in die stad. Ook het Reformatorisch Dagblad kende het blad. Rond kerst 1975 noemde de krant in haar rubriek over de kerkelijke pers een nummer van Middernachtsroep over het kerstverhaal, “onder leiding van evangelist Wim Malgo”. Tegenwoordig zit het werk in Doorn en noemt het zich een onafhankelijk evangelisch zendingswerk. Op de website staan nog altijd cd’s met de stem van Wim Malgo.

BOLIVIA, HAIFA EN EEN HAL IN DÜBENDORF

In 1961 begon Malgo een overzeese zending. Bolivia werd het eerste station, met later een internaat en een school in Riberalta. Er volgden Brazilië, Uruguay, Guatemala en Argentinië. In 1968 ontstond een tak in de Verenigde Staten. De jaartallen per land komen uit zijn eigen werk. De Zwitserse informatiedienst bevestigt dat het overzeese werk in Zuid-Amerika en Guatemala actief werd.

In 1969 kwam er een tweede pijler bij: Beth-Shalom, een vereniging die Israël steunde. Malgo werd er de voorzitter van. In het najaar van 1975 opende het werk een christelijk geleid hotel in Haifa, ook Beth-Shalom genoemd. Er kwamen Israëlreizen en een jaarlijks congres in Jeruzalem.

Ook in Zwitserland kreeg het werk een vaste plek. In 1973 werd de Mitternachtsruf-gemeente in Zürich officieel opgericht, met eigen diensten, doop en avondmaal. In Dübendorf, vlak bij Zürich, werd een eigen hal gebouwd, de Zionshalle. Met Pasen 1978 begonnen daar de diensten. Tien jaar later, in 1988, opende het werk er een bejaardenhuis.

In die jaren was er een oud gezicht terug in zijn leven. Gertrud Wasserzug, de vrouw van zijn vroegere leermeester, raakte in 1968 los van de school in Beatenberg. Daarna werkte zij nauw samen met Mitternachtsruf. De bronnen zeggen niet hoe die samenwerking eruitzag. Ze laten wel zien dat de lijn van Beatenberg naar Dübendorf doorliep.

Volgens Wikipedia kreeg hij een eredoctoraat in de letteren van het American Christian College in Tulsa. Het Reformatorisch Dagblad sprak in 1979 en 1984 over “dr. Wim Malgo”. Waar de titel vandaan kwam, zegt de krant niet.

ISRAËL ALS MIDDELPUNT VAN DE WERELD

Wat geloofde Wim Malgo? Ik wil het zo eerlijk mogelijk weergeven, zonder het te verdedigen en zonder het af te kraken.

Voor Malgo was Israël het middelpunt van de wereld, in de geschiedenis van God met de mensen en ook op de kaart. Jeruzalem was het hart. De stichting van de staat Israël in 1948 zag hij als de vervulling van wat de profeten hadden gezegd. Volgens de Zwitserse informatiedienst pleitte hij voor een groot Israël, met grenzen die ver buiten de toenmalige grenzen lagen. Hij was tegen het teruggeven van gebieden. Het vredesverdrag tussen Israël en Egypte van 1979 bekeek hij met argwaan, zoals hij dat jaar ook in Amsterdam zei.

Opvallend is wat hij níet deed. Hij zag geen taak in zending onder Joden. Israël zou volgens hem eerst de antichrist als messias aannemen. Al in 1968 citeerde een lezer van het Nederlandse blad In de Rechte Straat hem met de woorden: “De antichrist moet een jood zijn.” Pas daarna, geloofde Malgo, zou Israël zich tot Christus keren.

Zijn theologie was evangelisch, met veel nadruk op een heilig leven. Hij geloofde dat de gemeente van Jezus vóór de grote verdrukking zou worden opgenomen, en dat er daarna een duizendjarig rijk zou komen. De leer van de pinksterbeweging over de doop in de Geest als tweede stap na de bekering wees hij af. Het Reformatorisch Dagblad schreef in 1984 dat zijn werk zich “boven confessies” plaatste.

EEN JAAR OP DE KALENDER

Het grote thema van zijn leven was de nabije terugkomst van Jezus. Malgo las het wereldnieuws als een rij tekenen. Hij schreef boeken met Duitse titels als Israel, das Zeichen an der Wand (1974), Der beschleunigte Aufmarsch Russlands nach Israel (1980) en Atomares Feuer in Nahost (1981). In het Nederlands verscheen onder meer De totale controle 666 (1984). De titels laten zien waar hij mee bezig was.

Een vaste datum voor de wederkomst noemde hij niet. Wel noemde hij jaren en tekenen die hij belangrijk vond. Volgens de Zwitserse informatiedienst zei hij dat de antichrist in 1962 geboren zou zijn. Hij verwees naar een stand van de sterren in het voorjaar van 1982. Hij rekende met een generatie van veertig jaar vanaf 1967. Tussen 1968 en 1987 kondigde hij herhaaldelijk een aanval van de Sovjet-Unie op Israël aan. In 1986 verscheen een boek met de titel Das Ende ist da!, en hij wees op mei 1988, toen Israël veertig jaar bestond.

Die aanval kwam niet, en de jaren gingen voorbij. Malgo sprak later van hindernissen en van een tijd van genade die God nog gaf. Het Reformatorisch Dagblad was in 1984 kritisch over De totale controle 666. Maar wie de recensie leest, ziet ook hoe groot zijn bereik toen was.

Hoe ga je om met een verwachting die niet uitkomt? Ik stel die vraag niet om Malgo te veroordelen. Ik heb zelf ook dingen verwacht die anders liepen. De vraag geldt voor ieder die oprecht uitkijkt naar Jezus en de krant openslaat.

EEN MENS ZOALS WIJ

In 1991 verscheen in het Duits een boek met de titel Wim Malgo: Ein Mensch wie wir, een mens zoals wij. Het was een jaar voor zijn dood. De titel past bij een man die zijn hele leven sprak over grote profetische lijnen, en die ook vader en echtgenoot was, met een gezin dat hem vaak moest missen.

Wim Malgo stierf op 8 augustus 1992, na een langere ziekte. Hij was negenenzestig. Volgens Wikipedia overleed hij in Dübendorf, de plaats van zijn Zionshalle. Een in memoriam in een Nederlandse krant heb ik niet gevonden. Twee maanden later, op 6 oktober 1992, overleed ook Gertrud Wasserzug, de vrouw die hem in Beatenberg de profetie had leren lezen.

Na zijn dood nam zijn medewerker Norbert Lieth de uitleg van de profetie over. In 1993 verscheen diens eerste boek. Malgo’s zoon Peter schreef in het voorwoord over de overdracht van de schrijfpen. Enkele van zijn kinderen bleven in het werk actief.

HET BLAD OP DE MAT

Het werk dat Malgo in 1955 begon, bestaat nog. Volgens de Amerikaanse tak verschijnt het tijdschrift nu in twaalf talen, met takken in Europa, Noord- en Zuid-Amerika, Kameroen, India en Zuid-Korea. In Doorn wordt Middernachtsroep nog altijd verstuurd. In Haifa staat het gastenhuis. In Dübendorf komt de gemeente samen in de hal die hij liet bouwen.

Je kunt het met veel van zijn uitleg oneens zijn. Velen waren dat, ook in zijn eigen tijd. Maar er blijft een beeld over van een jongen uit Maassluis die naar zee ging, als dwangarbeider zag wat er met de Joden gebeurde, en daarna nooit meer ophield over Israël te spreken. Hij bouwde zijn leven rond één zin uit een gelijkenis.

Ergens in Nederland valt deze maand weer een blad op de mat, met op de voorkant de roep van middernacht.